Рубрика: Тарих

Алтын Урданың таркалуы

Илнең таркала башлавы. Үзбәк ханның утыз еллык идарәсе вакытында чәчәк аткан Алтын Урда, идарә башына Җанбәк (1342—1357) утыргач, акрлнлап таркалуга таба бара. Бу вакытта илнең Польша Литва, Италиянең Кырымдагы биләмәләре Read more

Алтын урда мәдәнияте

Алтын Урда мәдәнияте формалашуның үзенчәлекләре һәм аңа хас сыйфатлар Алтын Урда урта гасырларда матди, рухи культура һәм цивилизация нык үскән дәүләтләр исәбенә керә. Һәм бу хәл очраклы түгел. Үзәкләштерелгән дәүләт, Read more

Идел Болгары — шәһәрләр иле

“Бай шәһәрле патшалык” 1235 елда Идел Болгарына ерак Венгриядән Юлиан исемле бер сәяхәтче монах килеп китә. Соңыннан ул үзе күргәннәрен көндәлегенә кыска гына итеп: “Болгар иле — бай шәһәрләре булган Read more

Болгар дәүләте төзелү

IX—X гасырлар арасында Көнчыгыш Европада шул заманның иң зур дәүләтләренең берсе — Идел Болгары төзелә. Аның тарихында Урта Идел буе һәм Кама буе халыкларының, бигрәк тә татар халкының бик зур Read more

Бөек Болгар иле һәм Хәзәр каһанлыгы (VII—X гасырлар)

Көнчыгыш Европа далаларында һуннар токымы. Алтынчы гасыр уртасында Каспий һәм Кара диңгез буендагы далаларны яулап алгач, Истәми хаһан һәм Кара Чура төрекләре биредә күп санлы халыкларны очраталар. Алар арасында әле Read more

Казан ханлыгы чорындагы татарча чыганаклар

Кабер ташы язмалары Татар халкының бик мөһим байлыгы бар. Ул да булса, кабер ташларындагы язулар— эпиграфик истәлекләр. Татар халкының байлыгы дип мин шуның өчен әйтәм, чөнки алар күрше славян-урыс, фин-угор Read more

Төрки каһанлыгы (551—630 еллар)

IV гасырдан VI гасыр башына чаклы төркиләр утрак тормыш алып баралар, тимер табу һәм аны эретү белән шөгыльләнәләр. Ләкин алар монгол телле җуҗаннарга буйсыналар. Җуҗаннарның икътисады һәм армияләренең корал белән Read more

Евразиядә борынгы төрки халыклар һәм беренче төрки дәүләтләр

Европа тарихында 375 нче ел яңа чор ача. Ул вакытта күп санлы һун урдалары Европага бәреп керә һәм җимергеч сугыш башлый. Куннарның Көнбатышка массакүләм хәрәкәте колбиләүче Рим империясе һәлакәтенә сәбәп Read more

Болгарлар Алтын Урда чорында

Монголлар басып алуның нәтиҗәләре Монголлар басып алу нәтиҗәсендә, Идел Болгары мөстәкыйль дәүләт буларак яшәүдән туктый. Ул үзенең бәйсезлеген югалта һәм Алтын Урданың бер олысына әверелә. Болгар халыклары монгол ханнарының ясак Read more

Типтәрләр кемнәр алар

XVIII йөз ахыры — XIX йөз башындагы Рәсәй законнары типтәрләрне аерым халык, хәтта аерым милләт итеп карасалар да, чынлыкта без чирмеш типтәрләрен, чуаш типтәрләрен, мордва типтәрләрен һ.б.ны беләбез. Үз халыкларыннан Read more